Rabia Ünsaldı Köle: Çocuğun örselenmeden büyümesini sağlarsanız memnun genç yetişir

Rabia Ünsaldı Köle: Çocuğun örselenmeden büyümesini sağlarsanız memnun genç yetişir

Orta Doğu Teknik Üniversitesi Psikoloji Bölümü’nü 2000 yılında bitirdikten sonra, uzmanlığını Hacettepe Üniversitesi Psikoloji Anabilim Kolu Gelişim Psikolojisi’nde tamamlayan Rabia Ünsaldı Köle, uzmanlık eğitimi sırasında özel kurumlarda aile danışmanı, çocuk ve ergen psikoloğu olarak vazife yapar. Çeşitli kurumlarda, özel ve devlet okullarında aileler, çocuklar ve gençlerle ilgili eğitim programları ile seminer ve konferanslarda yer alan Köle, yaklaşık 11 yıl Madalyon Psikiyatri Merkezi’nde çocuk ve ergen kısmında çalışır. Bu süreçte, danışmanlık, klinik kıymetlendirme, çocuklar, gençler ve aileleri ile görüşmelerde psikolog yaklaşımı bahislerinde genç psikolog arkadaşlara yönelik uygulamalı eğitim programı düzenlemelerine katılan Köle, iki yıldır ferdî olarak çalışmalarını sürdürüyor.

Rabia Ünsaldı Köle ile bir ortaya geldik ve Bilgi Yayınevi’nden çıkan, kaleme aldığı ‘Çocuğunun Psikoloğu Olmak’ kitabını konuştuk.

Birinci olarak şuradan başlayalım. Bir ebeveynin çocuğu için kaygılanmasının temel sebebi nedir? Dış dünyanın tekinsizliği mi, gelecek meçhullüğü mi? Siz nasıl yorumluyorsunuz bu durumu?

Bir ebeveynin çocuğu için kaygılanmasının temel sebebi, onu müdafaa hissiyle ilgilidir. Şayet bir çocuğunuz var ise sizin için dünyanın manası biraz değişir. Varlığınızı sürdürmenize mana katan ve bu dünyaya sizden bir “iz” olan çocuğunuzu müdafaa dürtüsüyle endişelenmeniz, birtakım tedirginlikler yaşamanız çok olağandır. Bir öbür sözle, hem ebeveynlerinin izlerini taşıyan hem de bir o kadar farklı olan çocuklar, ebeveynlerinin en hoş ve en pak olan yanlarıdır. Bu yüzden çok kıymetlidirler. Bu yüzden anne ve babalar, kendi yaşadıkları olumsuz yaşantılar onların da başına gelmesin diye çocuklarının üzerine titrerler ya da kendilerinin sahip olamadığı manevi ve maddi imkânları çocuklarına sunmak için çabalarlar. Bu nedenle, edinilen tecrübeler çerçevesinde bazen dış dünyanın tekinsizliği, bazen geleceğin meçhullüğü ve bazen de o an yaşanılan aksilikler ebeveynlerin çocuklarıyla ilgili telaşlarının belirleyicisi olabilir ve bu pek doğaldır, diye düşünüyorum.

Bu uzmanlık alanına has kitaplar, genelde akademik bir lisanla kaleme alınıyor. Sizin kitabınızda lisan, daha sade ve anlaşılır… Bu konuda belirleyici etken neydi?

Kitabın lisanının olabildiğince sade olması için çok uğraştım sahiden de ve bu soru beni çok memnun etti; zira amaçlandığı üzere sade olmuş demek ki. Ne kadar çok bireye, ne söz etmek istediğimi anlatabilirsem o kadar çok anne, baba ve en değerlisi çocuk faydalanacak demekti. Bu niye değerli biliyor musunuz? Ne kadar çok çocuğun örselenmeden büyümesini sağlayabilirseniz o kadar sağlıklı ve keyifli genç ve daha sonra da yetişkin yani sağlıklı anne ve babalar yetişecek demektir. Bu yüzden herkesin lisanına ve niyetine hitap edebilmek çok kıymetliydi benim için.

Günümüz dünyasında çocuklarda görülen en kıymetli meselelerden biri bilgisayar ve toplumsal medya bağımlılığı… Siz bir uzman olarak birinci etapta bu meseleyle ilgili ne öneriyorsunuz?

Bilgisayar ve medya bağımlılığı… Pandemi süreci maalesef birçok teknolojik aracın kullanımının bağımlılık üzere tesir yapmasını hızlandırdı. Pandemi öncesinde, vakit hududu konulmaya çalışılan; dikkati bozuyor, his durumunu etkiliyor diyerek denetimli kullanımı desteklediğimiz bu araçları, ne yazık ki eğitim hedefiyle saatlerce çocukların önüne koymak zorunda kalıyoruz. Tekrar mecburen çocukları meskenlerde tutmak zorunda kaldık. Böylelikle, bilgisayar ve cep telefonu birçok çocuk için güzelce vazgeçilmez oldu. Öteki bir yandan da, bu çağın dijital bir çağ olduğunu ve çocuklarımızın bilgisayar çağı çocuğu olduğunu da unutmamalıyız. Yani onlar için bilgisayar ve cep telefonları bir uzuv üzere adeta. Bu nedenle, bu araçlarla ilgili birinci teklifim öncelikle, bu araçların çocukların dünyasındaki gerçekliğini kabul etmek olacak. Çocukların bu araçlarda nasıl vakit geçirdiğini ebeveynlerinin biliyor olmalarını yani onlara “takılmalarını” öneririm. Bu araçları hayatın doğal bir modülü olarak sıradanlaştırıp, önceliklere nazaran kullandığımız rastgele bir araca dönüştürmek gerekiyor. Bu nedenle, ebeveynlerin bilgisayar vb. araçları ödül ve ceza olarak kullanmamalarının ısrarla altını çiziyorum. Zira bu halde yaklaştığımızda, çocukların gözünde bu araçların değerini arttırarak, onları her an ulaşmaları gereken mükemmel nesneler pozisyonuna dönüştürmüş oluyoruz. Bunun yanı sıra, son olarak çocuk ya da gencin sorun çıkarmadan odasında kalmasını sağladığı için onların bu araçlarla geçirdikleri vakitlere bazen ses çıkarmayıp göz yummalarımızı bazen de sert tenkitler yapıp onlarla arbede etmelerimizi sonlandırmamız gerekiyor.

Çocuğunun Psikoloğu Olmak, Rabia Ünsaldı Köle, 224 syf., Bilgi Yayınevi, 2020.

Ayrıyeten, bilgisayar ve cep telefonuna çok düşkünlük ile toplumsal medya bağımlılığını ayırmak gerektiğini ve toplumsal medya bağımlılığının çok daha önemli ruhsal sıkıntılar barındırdığını gözlemliyorum. Bu çerçevede, ailelerin çocuklarına vakit ayırmalarını öneriyorum. Bu pandemi sürecinde olduğu üzere (pandemi sonlandığında da) onlarla birlikte meskende vakit geçirmelerini, paylaşılabilecek birçok şeyin olduğunu ve ailece birlikte olmanın tadını çocuklarına hissettirmelerini öneririm. Duygusal açıdan ebeveyn yoksunluğu yaşamayan, bedellilik hissini almış olan ve karşılıksız sevildiğini hisseden çocukların toplumsal medya ile bedel bulmaya çalışmasına gerek kalmayabilir diye düşünüyorum.

Kitapta tema olarak belirlediğiniz problemleri pek çok sefer örneklendiriyorsunuz. Mesleğinizin varoluşu dinlemekken, bu sefer siz anlatıcısınız. Nasıl bir his anlatmak? Bir “hikâye” anlatmayı, nasıl yorumluyorsunuz?

Evet, vurgulamak istediğim hususları farklı hallerde ve örneklerle birkaç kere anlatmaya çalıştım. Bu kadar vakittir yaptığım görüşmelerde, anne ve babaların birçoğunun çocuklarını ruhsal açıdan daha sağlıklı büyütebilmek emeliyle, pek çok kitap okuduğunu, pedagog, gelişim uzmanı ya da psikoloğa danıştığını duydum. Öğrendiklerini uygulamaya çalıştıklarını, lakin vakit zaman başarılı olamadıklarını anlatmalarını dinledim. Paylaşılan/aktarılan bilgiler yanlışsız olmakla birlikte her vakit hakikat anlaşılamayabilir; sizin çocuğunuza uygun olmayabilir ya da gözden kaçırdığınız küçücük bir uygulama yanılgısı nedeniyle daha büyük meseleler yaşanabilir. Bu doğrultuda, çocukların bakış açılarını, yaşanılan olaylar ile ebeveynlerinin onlara yaklaşımlarını nasıl algıladıklarını ve ne hissettiklerini açıkça ortaya koyabilmek için olabildiğince farklı örneklerle anlatmaya çalıştım.

Belirttiğiniz üzere, uygun bir dinleyici olmayı gerektiren bir meslek bu; lakin, düzgün dinlemek kadar âlâ anlatabilmeniz de gerekiyor. Bir öteki tabirle, anne ve babalara çocuklarını nasıl anlayacaklarını, nasıl yaklaşırlarsa gerçek bildirileri iletebileceklerini anlatmanız gerekiyor. Bu doğrultuda, kitabı yazarken karşımda anne ve babalar var ve ben onlarla konuşuyorum üzere yazmaya uğraş ettim. Bu nedenle de, birçok vakit güya görüşmede üzere hissettim kendimi. Bununla birlikte, kitapta örneklenen kıssalar aslında görüşmelerde danışanlarınızla birebir paylaşmış olduğunuz yaşantılar olduğu için, buradaki anlatımlar kıssa anlatmak üzere değildi benim için. Bazen en özelini, en değerli sırrını sizinle paylaşan küçük bir çift gözün hissini, bir çocuğun gözyaşlarını ya da bir gencin sessiz çığlıklarını bazen de bir anne ya da babanın çaresizliğini yani size aktarılan hisleri, nedenlerini ve nasıl yardım edilebileceğini hakikat aktarabilmeye çalışmak zordu. Öteki yandan ise, onların çabalarını ve zaferlerini, bunlara şahit olmayı aktarmak ve bu yaşantıların diğerlerine da yardımcı olması gayesini taşıyarak anlatmaksa çok hoştu. Bu anlatımların her biri müsaade alınarak yapıldı; böylelikle hangi örnekte kimin anlatıldığını o durumu yaşayan danışan da kitapta okuyabildi. Aldığım geri dönütler de gösterdi ki, öykülerimizi onları paylaştığımız bir kişinin/psikoloğun gözünden okumak da bir ödül üzere algılanabiliyor, düzgün hissettiriyor ve bir kabul sağlıyorum sanırım.

Ebeveynler çocukları için psikoloğa gitmekten genelde ürkerler. Bunun sebebi ne sizce? Kendi yetersizliklerinin meydana çıkacak olması mı?

Psikoloğa gitmek nitekim de sıkıntı iştir, yürek ister. Tüm gelişiminden sorumlu olduğunuz, çoğunlukla sizin yaklaşımlarınızla şekillenen çocuğunuzla yaşadığınız sorunlar için psikoloğa gelirken huzursuz olunması çok da anlaşılabilir aslında. Anne babaların çocukları için psikoloğa gelmeleri, kendi ebeveynlikleriyle yani çocuklarıyla olan anne-çocuk ve baba-çocuk bağlantılarıyla yüzleşmeleri manasına gelir. Birebir vakitte, onların kendi ebeveynleriyle olan bağlarını de gün yüzüne çıkarabilecek bir ortamdır. Ayrıyeten, aile ortamında eşler ortasındaki sıkıntıların da daha açık bir biçimde görülebildiği bir süreç başlamış olur. O nedenle, ruhsal takviye almak maksadıyla çocuklarını getiren anne ve babaları ve kendisi gelmek isteyen gençleri takdir etmek gerekiyor.

Covid-19 süreciyle birlikte okulların kapanması ve ardından çocukların sokağa çıkma yasağı çocukların ruh halinde nasıl bir tesir bırakıyor sizce? Bu duruma dair neler yapılabilir?

Covid-19 süreci, hem okula gidemiyor olmaları hem de dışarı çıkamamaları açılarından çocuklar için çok farklı bir yaşantı oluyor. Açık havaya, hareket etmeye, arkadaşları ile birlikte olmaya, sanat-spor ile ilgilenmeye ve örgün eğitim ve öğretime en çok muhtaçlık duydukları çocukluk ve ergenlik periyotlarını gelişimlerinin aksi tarafta geçiriyorlar. Bu periyottan her birimiz üzere çocuklar da epey değişerek çıkacaklar. Pandeminin birinci şokunu atlattıktan sonraki birinci birkaç ay birçok çocuk ve genç için aslında dinlendirici, sağlıklı ve verimli geçti. Online eğitime geçilmiş olduğu için çocuklar sabahları çok erken kalkmak zorunda olmadılar, böylelikle sabah koşuşturmaktan (ki çabuk etmek çocukların en hoşlanmadığı şeydir) kurtuldular. Anne ve babalar meskende kaldığı ve kâfi vakitleri olduğu çocuklar ve ebeveynler birlikte keyifli vakit geçirmeye başladılar. Hasebiyle, pandeminin korkutucu ve kısıtlayıcı tesirlerinin yanı sıra pandeminin muhakkak bir kısmı birçok çocuk için keyifli geçebildi. Alışılmış ki ergenler ya da gençler konutta kapalı kalmaktan ve her an aileleriyle olmaktan şad değillerdi, lakin yeniden de büyük meseleler ortaya çıkmamıştı.

Artık ise durum değişti. Maalesef hala devam eden ve edecek olan bu sınırlamalar onları çok zorlamaya başladı. Bir müddettir artık günlük ömürlerinin kalitesi bozulmaya yani pandemiyle yaşamayı düzenlemekte zorlanmaya başladılar. Bunun manası da ruhsal meselelerin baş göstermesi demek oldu. Çocuklar ve gençler online dersleri takip etmemek, ödev yapmamak, sabahları belli bir saatte kalkmamak, uzun müddet yatakta vakit geçirmek, giysilerini değiştirmemek, öz bakım ve günlük yapmaları gereken vazife ya da işlerde üşenmek ve ertelemek, bilgisayar ve cep telefonunu çok kullanmak, çok yemek yemek üzere önemli ve çoklu davranış değişiklikleri yaşamaya başladırlar. Bunlara bağlı olarak sıkılma, akademik ve ömrün öbür alanlarına ait motivasyon kaybı, anlamsızlık, planlayıp yapamadıkları (arkadaşlarla sinemaya gitme, mezuniyet vb.) bir çok şey için kızgınlık ve öfke; gelecek için endişelenme, arkadaşlarından uzun vakittir uzak olmanın getirdiği yalnızlık duygusu, bilgisayar vb. araçlarla geçirilen uzun vakit sonrası görme sıkıntıları, kas-eklem ağrıları, algılama ve dikkat hünerlerinde bozulmalar en sık karşılaştıkları problemler olmaya başladı. Ayrıyeten, çocukların kimilerinde ise, Covid-19 olma ve yakınlarını kaybetme üzere haklı tasalarının boyutları da artmaya başladı. Bu kahırlarla baş edebilmeleri için, müsaade verilen müddetlerde açık havada kısa yürüyüşler yapılması, arkadaşları ile bildiri ya da telefon aracılığıyla tertipli haberleşme sağlamaları, konutta yeni rutinler /görevler ve boş vakit etkinliklerinin oluşturulması, akşam yatma ve sabah kalkma saatlerinin mümkün olduğunca nizamlı olması, online ders ortalarında ve sonrasında bilgisayar ve cep telefonundan mümkün olduğunca uzak kalmaları birinci sırada önerebileceklerim olur.

Hazırladığınız yeni bir çalışma var mı?

Hazırlıyor olduğum yeni bir çalışma var. ‘Çocuğunun Psikoloğu Olmak’ kitabında muhakkak hususlar çerçevesinde çocukların algısını, bu mevzular kelam konusu olursa çocuklarına nasıl yardımcı olabileceklerini anne ve babalara anlatmaya çalışmıştım. Artık ise günlük hayatları içerisinde karşılaşılabilecek yaşantılarda, çocukların ebeveynlerinden neler beklediklerini ve nasıl yaklaşmalarının daha sağlıklı olabileceğini anne ve babalara anlatmayı hedeflediğim bir çalışma. Bununla birlikte hangi tıp ebeveyn tavırlarının çocuklarda travmatik yaşantılar oluşturduğunu, hangilerinin oluşturmadığını ortaya koymaya çalışarak; anne ve babaların, çoğunlukla farkında olmadan çocuklarına verdikleri ziyanları görmelerini, mümkün olduğunca telafi etmelerini ve engellemelerini desteklemek üzerine olacak.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

php shell shell indir hacklink cialis fiyat viagra sipariş vigrande kamagra jel viagra fiyat hacklink cialis fiyat lidyabet slotbar grandpashabet