Gezi’nin bakiyesi: Caferağa ve Yeldeğirmeni’nde yatay örgütlenme tecrübesi

Gezi’nin bakiyesi: Caferağa ve Yeldeğirmeni’nde yatay örgütlenme tecrübesi

DUVAR – Seyahat direnişi sırasında kentin farklı yerlerinden aksiyonlara gelen binlerce kişi, bir aradalıklarını güçlendirmek ve Gezi’de yaratılan pratiği kendi hayat alanlarına taşımak için mahallelerinde dayanışmalar kurdu. Bu mahalle dayanışmaların birçoğu Gezi’den sonraki birkaç aylık devirde dağılırken Caferağa ve Yeldeğirmeni Dayanışmaları, faaliyetlerini daha uzun mühlet devam ettirmeyi başaran yapılardan oldu.

Geçtiğimiz hafta NotaBene Yayınları’ndan çıkan ‘Yeniden İnşa Et: Caferağa ve Yeldeğirmeni Dayanışmaları Yatay Örgütlenme Deneyimi’ isimli kitap, bu iki mahallede dayanışmalar dağılana kadar geçen süreçte yaşanılanları özeleştirel bir biçimde aktarıyor. Kitabın müellifleri ile mahalle dayanışmaları, yatay örgütlenme, işgal meskenleri, yapılan kusurlar ve elde edilen kazanımlar üzerine konuştuk.

‘SORUNLAR ŞAHISLARLA DEĞİL, YAPI İLE ALAKALI’

Öncelikle ortak bir çalışmanın eseri olan bu kitabı hazırlama süreci nasıl gelişti?

Cihan Kocabıçak: Kitap çalışmasına başlamadan evvel mahalle dayanışmalarındaki dağılmışlığın nedenleri üzerine baş yormaya başlamıştık aslında. Benzeri problemler, dayanışmalardan sonra ortaya çıkan misal yatay örgütlenme savında olan yapılarda da gözlemleniyordu. Bu nedenle sıkıntıların aslında şahıslarla ilgili değil de yapının kendisiyle olduğu fikri oluştu. Yapının üzerine düşünüp tartışmaya başladık. Nerede yanlış yaptığımızı, bundan sonraki gibisi uğraşlarda nelere dikkat etmemiz gerektiğini anlamaya çalıştık. Birinci metinler bu türlü ortaya çıktı.

‘İŞGAL MESKENİ, POLİTİK BİR GEREKSİNİMDEN EVVEL PRATİK BİR İHTİYAÇTI’

İşgal konutlarının Türkiye’de daha evvel sık görülen örnekleri olduğunu söyleyemeyiz. Yeldeğirmeni ve Caferağa örnekleri nasıl bir gereksinimin sonucu olarak ortaya çıktı?

Alper Yılmaz: Seyahat sonrası süreçte park forumları yavaş yavaş lokal tecrübelere evrilirken Caferağa ve Yeldeğirmeni Dayanışmaları biraz öne çıktı. Bu süreçte işgal konutundan evvel faaliyetler başlamıştı. Bu faaliyetler doğal olarak bir toplaşmayı beraberinde getirdi ve bir kadro somut muhtaçlıklar ortaya çıktı. Bu fiili gereksinimlerden birisi de yer gereksinimiydi. Aslında işgal meskeni, politik gereksiniminden evvel daha pratik bir muhtaçlık olarak doğdu. Zira toplantılarımızı türlü yerlerde yapıyorduk. Artık kış gelmeye başlamıştı. Bir de mekânsal birlikteliklerin daha kuvvetli olduğu malum. Artık konuşurken bile o vaktin heyecanına geri gidiyorum ve bu bile gülümsetmeye yetiyor.

‘BU VAKTİN KAPASİTESİ, METRUK BİR BİNAYI KULLANILABİLİR HALE DÖNÜŞTÜRECEK KADARDI’

İştirak, yatay örgütlenme, rotasyon, direkt demokrasi üzere kavramlar kitapta sıkça karşımıza çıkıyor. Mahalle dayanışmaları nasıl bir idare modeli sunuyor?

Cihan Kocabıçak: Temsili demokrasinin bile işlemediği bir ortamda katılımcılığın ya da direkt demokrasinin kalıcı hale gelmesini düşünmek pek gerçekçi değil. Burada yerelde verilen çabaların bir açmazıyla daha karşılaşıyoruz, genelden bağımsız düşünülmesi pek mümkün olmuyor. Ancak bu türlü bir ülkenin hayalini kursak nasıl olurdu; mahallî idarelerin daha güçlü ve özerk olduğu, halk meclislerinin karar alma süreçlerinde daha tesirli olduğu bir ülke idare olurdu. Kişinin kendisiyle birlikte hayat alanına iradi olarak istikamet verebilmesinin farklı bir yurttaşlık tarifi yaratacağını düşünüyorum. Bu yeni yurttaşlığın da siyasal hayata yansıması, çok daha iştirakçi, herkesin kelamını söyleyebildiği, bu ölçüde de sorumluluk aldığı siyaset anlayışı olabilir.

Volkan Bulut: Türkiye’de işgal hareketlerinin birincisi Caferağa ve Yeldeğirmeni’nde yapılanlar değildi. Daha evvel koca koca mahalleler işgal edildi. O devrin kendi ruhu içerisinde Armutlu, Gülsuyu, 1 Mayıs Mahallesi üzere yerleri işgal ederek ömür alanlarını ilan ettiler. Gezi’den sonra mahallelere dağılan dayanışmalar da bu kadarını başarabildi. Daha maksimal bir şeye çok da gitmeye gerek yok diye düşünüyorum. Küçümsemek için değil, bu vaktin yapabilecek kapasitesi de bu kadardı. Oranın kapasitesi mahalle işgal edecek kadardı, bu vaktin kapasitesi metruk bir binayı kullanılabilir hale dönüştürecek kadardı.

‘MEKAN, İÇERİDEKİLERE BİR KİMLİK, BİR AİDİYET VERİYOR’

Seyahat direnişi sırasında oluşan mahalle dayanışmalarının birçoğu sonraki birkaç aylık süreçte çözülürken Yeldeğirmeni ve Caferağa’da daha etkin bir hareketin ortaya çıkmasını neye bağlıyorsunuz?

Melis Özbakır: Karşılık benim için çok net biçimde yer. Orada yapılacak o kadar çok şey var ki, paklığı, tamiri, marangozu, aktifliği vs. Yer aslında insanları bir ortada tutan bir merkezdi. Ben öncesinde Yoğurtçu Forumu’na da gidiyordum ancak bir müddet sonra oradan uzaklaşmaya başlamıştım. Caferağa’da beni heyecanlandıran şey yer oldu.

Cihan Kocabıçak: Yerin içeridekilere bir kimlik, bir aidiyet verdiği kısmını atlamamak lazım. Lakin aslında Caferağa ve Yeldeğirmeni’nden daha uzun süren dayanışmalar da oldu. Mesela Validebağ Savunması çok daha uzun soluklu bir uğraşa girişti ve devam ediyor. Onlar bu türlü bir yer işgali teşebbüsünde bulunmadıkları halde daha uzun soluklu bir uğraş tecrübesine sahip olabildiler.

Özgür Günay: Yerin kıymetini olağan ki inkar edemeyiz. Şöyle de bir şey vardı, yer olduğu için daima değişik çevrelerden beşerler geliyordu. Ve bu insanların inisiyatifte rol alması engellenmiyordu. Meclis tipi örgütlenmelerin yaygınlaştırılması için ortaya çıkan gayretlerin devam etmemelerinin nedeni bu olabilir. Ben bir iki tane dayanışmanın forumlarına katılmıştım. Onların gündemleri bizim gündemlerimiz üzere değildi. Bizde çok fazla değişik etraftan insan geldiği için çok fazla mevzu ve iş vardı. Öteki bir dayanışmada esasen bu tıp gündemler yoktu. Aslında biz de belirli bir mühlet sonra sayıca çok azalmıştık, gündemlerimiz de azalmıştı. İşgal konutundan sonra tekrar çoğalmamız mümkün olmuştu.

Üzeyir Uludağ: İştirakçiler açısından bu toplantıların periyodik olarak tıpkı yerde yapılması çok değerli. Kadıköy Belediyesi Barış Manço Kültür Merkezi’nde bize Kadıköy Kent Dayanışması olarak bir toplantı salonu vermişti. Lokal idarelerin tutumu bu hareketler güçlü olduğu sürece, kamuoyunda tesir yarattığı sürece olumlu oluyor. Bu güç zayıfladığı vakit, size karşı hali daha farklı oluyor. Bizim elimizden o toplantı salonunun alınması Gezi’nin kamuoyu üzerindeki tesirinin azaldığı bir periyoda denk geliyor. Biz oradan ayrıldıktan sonra farklı yerlerde toplantılar yapmaya başladık. Etkisizleşme periyodu de bu türlü başladı.

‘ORTADA BİR İNİSİYATİF VARSA O İNİSİYATİFİ KESMEME PRENSİBİ VAR’

Etraf sıkıntılarından göçmenlerle dayanışmaya, toplumsal cinsiyet çalışmalarından emekçi gayretlerine farklı birçok toplumsal bahiste etkinlikleriniz ve hareketleriniz oldu. Bu alanlarda ortak bir tavır geliştirmek sıkıntı olmadı mı?

Alper Yılmaz: İnanın aksiyon dediğimiz şey o kadar mucizevi bir şey ki, ortaya çıktığı anda tüm bu ayrılıkları ortadan kaldırıyor. Onlarca, yüzlerce farklı görüş, farklı sıkıntı, farklı bakış açısı… Aksiyon süreci başlamadan, teorik süreçlerde çok sarsıcı ve sert tartışmalar yaşanıyordu. Fakat hareket açığa çıktığında en karşı çıkanların bile o aksiyonun köşesini tuttuğunu görüyorsunuz.

Özgür Günay: Yer olduğu için daima farklı çevrelerden beşerler geliyordu. Birisi geliyor, “Burada ekoloji ile ilgili bir şey yapmamız lazım” diyor. “Demek ki bu insan bunları biliyor, dinleyelim” diyorsunuz. Akla yakın, temel unsurlarla çelişmeyen bir durum varsa o başlattığı hareketlilik sürecinde istediklerini yapabiliyor. Öteki bir insan geliyor, öteki bir mevzu söylüyor. Aslında herkesin, bütün dayanışmanın her hususta hemfikir olması üzere bir durum kelam konusu değil. “Kararlar konsensusla alınır. Forum yapılır” diyoruz elbette lakin ortada bir inisiyatif varsa o inisiyatifi kesmeme unsuru de var.

‘AKTİVİSTLERLE MAHALLELİ ORTASINDAKİ AÇI FARKINI GÖRDÜK’

Faaliyetlerinizi desteklemeyen mahalle sakinleri de olmuştur. Onlarla nasıl bir münasebet kurdunuz?

Melis Özbakır: Birinci başta her şey çok hoştu. Herkes çok seviyordu mahalle meskenini. Herkes eşyalar bırakıyordu, “Sizler çok tatlı insanlarsınız” diye gelip sırtımızı sıvazlıyordu. Konutundan elektrik çekebildiğimiz, bize su getiren, çay getiren onlarca insan vardı. Birinci etaplarda biraz tatlı lisanla, tatlı sohbetle ne yapmak istediğinizi anlatabiliyorduk insanlara. Lakin bir noktadan sonra, ülkede bir şey olduğunda bir kelam söyleme zaruriliği duyuyorsunuz. Bu, işleri biraz ikircikli hale getirdi. Bir noktadan sonra mahalleli hafifçe uzaklaşmıştı bizden. Mahalle meskeni kapatıldığında, polisler içerideki eşyaları boşalttıklarında birtakım beşerler memnun gözlerle bakıyordu. Komşularda daha farklı bir istek vardı mahalle meskenine dair.

Cihan Kocabıçak: Aslında birinci forumlarda dayanışma ile mahalleli ortasında birinci kırılmalar olmuştu. Mahallede kıymetli bir küme insan katların yükseltilmesini ve mahalledeki otopark sayısının artırılmasını talep etmişti. Önemli bir kentsel dönüşüm talebi vardı, daha sıkışık ve daha yüksek binalar istiyorlardı. Bu talepler Gezi’den çıkıp Gezi’nin talepleriyle oraya gelen beşerler tarafından kabul edilebilecek şeyler değildi. Mahallelinin taleplerini acı bir formda fark edip aktivistlerle mahalleli ortasındaki açı farkını gördüğümüz birinci nokta bu tartışmadır. Mahalleli bir yerden sonra aktivistlerin bu talepleri gerçekleştirmeye yanaşmadıklarını gördükten sonra uzaklaştı. Mahalle meskeni, mahallelinin birlikte bir şeyler yapmaktan çok, gelip şu sıkıntımızı çözün diye başvurduğu bir yer haline geldi.

‘YAPILANLAR, O BÜYÜK FİKRİN HAYAT GEÇİRİLMESİNE YÖNELİK BİR İŞARETTİ’

Giriş kısmında kitabın özeleştirel bir yanı olduğunu belirtiyorsunuz. Mahalle dayanışmalarında eksik ya da yanlışlı olduğunu düşündüğünüz noktalar nelerdi? Başka yandan, bu tecrübeden elde edilen kazanımları nasıl yorumluyorsunuz?

Cihan Kocabıçak: Farklı aktörlerin müsabaka alanlarının yaratılmış olması çok kıymetliydi. Bu müsabakaların hem iştirakçiler açısından hem mahalleli açısından dönüştürücü bir tesiri oldu. Yanlış ve eksik yapılan çok fazla şey vardı. En değerli eksik, yatay örgütlenmelerin sağlıklı işlemesini sağlayacak unsur ve düzeneklerin süratlice kurulamamış olması oldu. Bu unsur ve düzenekleri kurmayı başarsaydık tüm bu sürecin daha sağlıklı işleyeceğini düşünüyorum. Ancak o günün şartlarında, heyecanında, gündemi yakalama telaşında, “Durun, artık prensiplerimizi ve sistemlerimizi konuşalım” dense kimse dinlemeyebilirdi.

Kadim Fırat: Seyahat bir itiraz, bir ayaklanma ise bir karşı çıkışı başardı üzere gözüküyor. Yeni bir şeyin inşa edilebileceğine ait kelam söylenildi. O parkın içerisinde kütüphane kuruldu, forumlar yapıldı, mutfak, müzik, bostan yapıldı. Bunlar tekrar inşanın modülleri olarak görüldü. Dayanışmalarda ve işgal konutlarında ise bu itirazın nasıl hayat bulacağına ve yeniyi nasıl inşa edeceğimize dair bir dizi şey denendi. Alternatif bir hayatın nasıl mümkün olabileceğine ait binlerce insan el ele verip bir şeyler denemeye başladılar. Yapılanlar aslında bir nevi o büyük fikrin pratikte hayata geçirilmesine yönelik bir işaret olarak okunmalı, bu büyük bir kazanım. Ayrıyeten meclis tipi örgütlenmeye ait birinci sefer bu kadar cüretli bir çıkış yapıldı. Elbette eksikleri, yanlışları olabilir ancak sonuçta bu türlü büyük bir kazanım var.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

php shell shell indir hacklink cialis fiyat viagra sipariş vigrande kamagra jel viagra fiyat hacklink cialis fiyat lidyabet slotbar grandpashabet